NEN 3140 examen oefenen

Wat is het NEN 3140-examen?

Het NEN 3140-examen toetst of je veilig kunt werken aan of bij elektrische installaties op laagspanning. NEN 3140 is de Nederlandse norm voor de veilige bedrijfsvoering van zulke installaties. Er zijn examens voor de voldoend onderrichte persoon (VOP) en de vakbekwaam persoon (VP). Ze worden afgenomen door examen- en opleidingsinstituten, niet door de overheid.

Het examen alleen maakt je nog niet bevoegd. Je werkgever wijst je schriftelijk aan als VOP of VP, voor bepaalde taken en installaties. Het examen is een bewijs van je kennis.

Waarom moet je dit weten?

Het Arbobesluit eist dat elektrische installaties veilig zijn ontworpen en onderhouden (artikel 3.4) en dat elektrotechnische en bedieningswerkzaamheden die gevaar kunnen opleveren, worden gedaan door deskundige, voldoend onderrichte en bevoegde werknemers (artikel 3.5). Werken gebeurt in principe spanningsloos. Alleen onder strikte voorwaarden mag aan laagspanning onder spanning worden gewerkt. NEN 3140 geldt in de praktijk als de manier om aan deze regels te voldoen. De huidige versie is NEN 3140:2011+A3:2019; NEN werkt aan een herziening (ontwerp NEN 3140:2026). Let daarom op welke versie je opleider gebruikt.

Hoe ziet het examen eruit?

Omdat verschillende instituten examens afnemen, verschilt het formaat. Een voorbeeld is het examen van PBNA:

• NEN 3140 VOP: 30 meerkeuzevragen in 60 minuten. Je slaagt met minimaal 21 goed.
• NEN 3140 VP: 40 meerkeuzevragen in 60 minuten. Je slaagt met minimaal 28 goed.

De onderwerpen zijn volgens PBNA onder meer wet- en regelgeving, gevaren van elektriciteit, aanwijzing van personen, elektrotechnisch materiaal en veilig werken. Bij andere instituten kunnen het aantal vragen, de tijd en de slaaggrens anders zijn. Vraag de details na bij je opleider of examenorganisatie.

Ons oefenexamen heeft 40 vragen in 60 minuten, net zo lang als het VP-examen van PBNA. Oefen je voor VOP, dan krijg je ook vragen over stof die vooral voor een VP bedoeld is. Dat maakt je voorbereiding alleen sterker.

Welke onderwerpen komen aan bod?

• Wet- en regelgeving: Arbowet, Arbobesluit artikel 3.4 en 3.5, de RI&E en de rol van NEN 3140, NEN-EN 50110-1, NEN 1010 en NEN 3840.
• Rollen en aanwijzing: installatieverantwoordelijke, werkverantwoordelijke, VP, VOP en leek, en wat een schriftelijke aanwijzing inhoudt.
• Gevaren van elektriciteit: stroom door het lichaam, loslaatgrens, hartkamerfibrilleren, lichtboog, directe en indirecte aanraking en brand.
• Basiskennis elektrotechniek: wet van Ohm, vermogen, aardlekschakelaar en installatieautomaat, beschermingsklassen, IP-codes en kleurcodes.
• Elektrisch materieel en gereedschap: geïsoleerd gereedschap, spanningzoekers, kabelhaspels, persoonlijke beschermingsmiddelen en vergrendelen.
• Veilig werken: de drie werkmethoden, de vijf veiligheidsregels, de LMRA, schema's en het weer in bedrijf nemen.
• Inspectie en onderhoud: visuele inspectie, metingen en beproevingen, en wat je doet met gebreken.
• EHBO en incidenten: spanning uitschakelen, 112, reanimatie en AED, en melden van (bijna-)ongevallen.

Zo bereid je je goed voor

• Ken de vijf veiligheidsregels op volgorde. Vrijschakelen, beveiligen tegen herinschakelen, spanningsloosheid vaststellen, aarden en kortsluiten, afschermen van naastgelegen delen onder spanning.
• Ken de rollen. Wie is installatieverantwoordelijke, wie werkverantwoordelijke, en wat mag een VOP wel en niet?
• Reken met de wet van Ohm. U = I x R en P = U x I komen vaak terug.
• Oefen op tijd. Bij 40 vragen in 60 minuten heb je anderhalve minuut per vraag.

Gecontroleerd aan de hand van het Arbobesluit (artikel 3.4 en 3.5), de Arbowet en de examenbeschrijvingen NEN 3140 VOP en VP van PBNA. Laatst gecontroleerd: oktober 2026.

Testklaar is een onafhankelijk oefenplatform. We zijn niet verbonden aan NEN, PBNA, Stipel, een ander examen- of opleidingsinstituut of de overheid, en onze vragen zijn geen echte examenvragen. NEN 3140 is een norm van NEN; wij nemen geen tekst uit de norm over.

Oefenvragen met antwoorden

Klik op een vraag om het juiste antwoord en de uitleg te zien.